Witaminy – wszystko co chcecie wiedzieć, a boicie się zapytać.

medicine-thermometer-tablets-pills

Jak powszechnie wiadomo witaminy są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych w organizmie. Mimo, iż nie są składnikami budulcowymi czy energetycznymi, a jedynie związkami organicznymi – posiadają właściwości podobne do hormonów. W reakcjach organizmu wchodzą w skład koenzymów i enzymów. Nie należy ich jednak mylić z prowitaminami – te z kolei są związkami o podobnej budowie, ale dopiero podczas metabolizmu przyjmują formę witaminy (aktywną).

Podział na witaminy rozpuszczalne w tłuszczach oraz rozpuszczalne w wodzie jest powszechnienie znany. W nawiasie podałam nazwy wybranych form aktywnych. Do pierwszej grupy wliczają się: witamina A (retinol, kwas retinowy, retinal, 3-dehydroretinol, karoten), witamina D (ergokalcyferol, cholekalcyferol, 25-chydroksycholekalcyferol), witamina E (tokoferol, tokotrienol) i witamina K (fitochinon, menachinon, menadion). Do drugiej grupy natomiast: witamina B1 (tiamina, difosforany tiaminy, cholorowodorek tiaminy, monoazotan tiaminy), witamina B2 (ryboflawina, FMN), witamina B3 czyli witamina PP (kwas nikotynowy, amid kwasu nikotynowego, rybozyd nikotynamidu), witamina B5 (kwas pantotenowy, pantenol), witamina B6 (pirydoksyna, pirydoksal, pirydoksamina, estry fosforanowe), witamina B8 czyli witamina H (d-biotyna), witamina B9 (kwas foliowy), witamina B12 (cyjanokobalmina, adenozylokobalmina) oraz witamina C (kwas L-askorbinowy, kwas dehydroaskorbinowy).

red-lunch-green-knolling

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach są przede wszystkim znacznie bardziej stabilne, zostają także mniej uszkodzone w procesie obróbki termicznej (pieczenia, smażenia, gotowania itd.). Znajdziesz je nie tylko w tłuszczu komórkowym, ale także w żywności – aby jednak organizm mógł wchłonąć je z przewodu pokarmowego niezbędny jest obecność tłuszczu w danym posiłku, a także lipoprotein i żółci jako transporterów. Witaminy rozpuszczalne w wodzie znajdziemy z kolei w komórkach oraz wodzie związanej w żywności, przez co są wrażliwe na poddawanie wysokiej temperaturze, szybko tracą swoje właściwości.

Organizm może doświadczyć nie tylko niedoboru witamin czyli hipowitaminozy wynikającej z niedostatecznego pokrycia zapotrzebowania, ale także zbyt dużej ich podaży – co kolejno może doprowadzić do awitaminozy lub hiperwitaminozy. Dodatkowo wchłanialność witamin rozpuszczalnych w tłuszczach może być ograniczona poprzez zmniejszone spożycie tłuszczu w diecie lub problemy z jego trawieniem już w układzie pokarmowym.

Istotne jest też syntetyzowanie określonych witamin w organizmie, bo jak zapewne wiecie lub nie – nie wszystkie są przez niego przetwarzane. Organizm potrafi przyswoić witaminę A, D, K oraz niektóre witaminy z grupy B. Oczywiście do tej grupy należy także witamina D, która ulega syntezie w skórze pod wpływem promieni UV z 7-dehydrcholesterolu. Bakterie jelitowe są niezbędne to zsyntetyzowania witaminy B1, B3, B6, B9 oraz B12, a także małych ilości witaminy K. Dodatkowo witamina A może zostać wytworzona z karotenoidów – także w przewodzie pokarmowym.

foodiesfeed.com_kumquat-and-litchi2

Nie sposób także nie wspomnieć o antywitaminach, czyli substancjach i związkach chemicznych, które zatrzymują i blokują wchłanianie oraz syntezę określonych witamin przez organizm człowieka. Mają one podobną budowę i mogą także przyspieszać ich rozkład. Dla przykładu – dla witaminy D taką substancją będą proteiny sojowe, substancje zawarte w wątrobie wieprzowej oraz zielonych częściach warzyw. Antagonistą witaminy A są zbyt duże dawki witaminy E (olejek pomarańczowy, surowa soja), z kolei witamina A jest antagonistą witaminy K. Wiele zależności jest również związanych z procesami przygotowania potraw jak niewłaściwe gotowanie, smażenie, pieczenie czy duszenie.

Oczywiście to dopiero początek witaminowych ciekawostek. W kolejnych wpisach opiszę źródła, znaczenie, występowanie, przyczyny niedoborów i skutki nadmiernej podaży poszczególnych witamin.  Czy jest coś co w głównej mierze Was interesuje? Jakie aspekty ich obecności i oddziaływania w diecie chcielibyście poznać?

facebooktwitterpinteresttumblr